AI Act art. 4: co musi zrobić pracodawca w 2026 roku?
Stan na 18.11.2026
Firma albo urząd, w którym ludzie używają AI w pracy, ma podjąć działania, które budują ich kompetencje w tym zakresie. Po zmianach z lipca 2026 roku przepis mówi o wspieraniu rozwoju tych kompetencji, a nie o zapewnieniu określonego poziomu u każdej osoby. Certyfikat nie jest wymagany, ale warto mieć ślad w dokumentach.
Co mówił artykuł 4 do lipca 2026
AI Act to unijne rozporządzenie 2024/1689. Jego artykuł 4 stosuje się od 2 lutego 2025 roku. W pierwotnej wersji mówił, że dostawcy i podmioty stosujące systemy AI podejmują środki, żeby zapewnić, w możliwie największym stopniu, odpowiedni poziom kompetencji w zakresie AI u swojego personelu i innych osób, które obsługują te systemy w ich imieniu. Trzeba przy tym brać pod uwagę wiedzę techniczną, doświadczenie, wykształcenie i wyszkolenie tych osób oraz to, w jakim kontekście system jest używany.
Co zmieniło się w 2026 roku
W lipcu 2026 roku weszło w życie rozporządzenie (UE) 2026/1744, czyli tak zwany Digital Omnibus o AI. Zmienia ono między innymi artykuł 4. Według tekstu opublikowanego w Dzienniku Urzędowym UE i omówień prawników:
- obowiązek nie zniknął: dostawcy i podmioty stosujące nadal mają podejmować działania, tyle że wspierające rozwój kompetencji w zakresie AI personelu
- przepis nie wymaga osiągnięcia określonego poziomu kompetencji przez konkretną osobę, więc jest to obowiązek starannego działania, a nie wyniku
- doszła rola Komisji Europejskiej i państw członkowskich, które mają wspierać rozwój kompetencji AI
Komisja w pierwotnym projekcie chciała przenieść ten obowiązek z firm na państwa. W przyjętej wersji obowiązek po stronie firm i instytucji został, w łagodniejszej formie. Polskie brzmienie zmienionego przepisu warto przeczytać w EUR-Lex, bo omówienia różnią się w szczegółach.
Kogo to dotyczy
Podmiot stosujący to każda firma, instytucja albo organ publiczny, który używa systemu AI w swojej działalności. Wyjątkiem jest tylko użycie prywatne, poza pracą. Jeśli pracownicy piszą pisma w czacie AI, korzystają z asystenta w pakiecie biurowym albo z narzędzia do analizy dokumentów, przepis dotyczy pracodawcy. To samo dotyczy urzędu, ośrodka pomocy społecznej i szkoły.
Kto to sprawdza
Nadzór należy do krajowych organów nadzoru rynku. Według Komisji Europejskiej zaczynają one nadzorować i egzekwować przepisy od 2 sierpnia 2026 roku. W Polsce organ i zasady kontroli określa ustawa krajowa, dlatego jej aktualny stan warto sprawdzić przed audytem.
Co zrobić w praktyce
- Spisz, kto i jakich narzędzi AI używa. Wystarczy prosta tabela: dział, narzędzie, do czego.
- Ustal zasady. Jakie narzędzia są dozwolone, jakich danych nie wolno wpisywać, kto sprawdza wynik. Najlepiej w krótkiej polityce AI.
- Przeszkol ludzi według stanowisk. Inaczej osoby, które piszą pisma, inaczej te, które wdrażają narzędzia albo decydują o ich zakupie.
- Zbierz ślad. Program szkolenia, lista obecności, data, test wiedzy, materiały. Komisja Europejska pisze, że certyfikat nie jest potrzebny, a organizacja może prowadzić wewnętrzny rejestr szkoleń.
- Wracaj do tematu. Narzędzia zmieniają się co kilka miesięcy. Krótkie odświeżenie raz w roku i szkolenie dla nowych osób to rozsądne minimum.
Jak to wygląda na moich szkoleniach
Każdy program ma blok o ograniczeniach AI, danych osobowych i sprawdzaniu wyników. Dokumentację przygotowuję sam: program, test wiedzy przed i po szkoleniu, listę obecności, ankietę i krótki raport efektów. Organizacja ma ją potem w aktach jako dowód, że działała zgodnie z artykułem 4.
To omówienie, a nie porada prawna. Zakres obowiązków w konkretnej organizacji warto potwierdzić z prawnikiem albo inspektorem ochrony danych.
Częste pytania
- Czy art. 4 AI Act nadal obowiązuje po zmianach z 2026 roku?
- Tak, w zmienionej formie. Rozporządzenie 2026/1744 nie usunęło obowiązku, tylko złagodziło go: firmy i instytucje mają podejmować działania wspierające kompetencje AI pracowników, bez wymogu określonego poziomu u każdej osoby.
- Czy pracownicy muszą mieć certyfikat z AI?
- Nie. Komisja Europejska wprost pisze, że certyfikat nie jest potrzebny. Wystarczy wewnętrzny rejestr szkoleń i innych działań.
- Czy wystarczy jedno szkolenie dla wszystkich?
- Przepis każe brać pod uwagę wiedzę, doświadczenie i to, do czego dana osoba używa AI. Dlatego lepiej dopasować szkolenie do stanowisk niż robić jedno dla całej organizacji.
- Czy art. 4 dotyczy urzędów i ośrodków pomocy społecznej?
- Tak, jeśli ich pracownicy używają systemów AI w pracy. Organ publiczny też jest podmiotem stosującym w rozumieniu AI Act.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), EUR-Lex
- Rozporządzenie (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus o AI), EUR-Lex
- AI Literacy – Questions & Answers, Komisja Europejska
Szymon Alaba, trener AI. Tekst oparty na materiałach z moich szkoleń i na źródłach podanych wyżej. Ostatnia aktualizacja: 18.11.2026.
Zapytaj o termin